نتیجه اتهام

من رمی الناس بما فیهم رموه بما لیس فیه.[1] هر که مردم را به چیزی که در آنهاست متهم کند، او را به آنچه که در او نیست، متهم کنند.

پی نوشت ها:
[1] بحارالانوار، ج 75، ص 261.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

حق خدا بر بنده

فأما حق الله الأکبر فانک تعبده لایشرک به شیئا فاذا فعلت ذلک باخلاص جعل لک علی نفسه أن یکفیک أمر الدنیا و الاخرة و یحفظ لک ما تحب منها. [1] .
حق خداوند بزرگ این است که او را بپرستی و چیزی را شریکش ندانی و چون از روی اخلاص این کار را کردی، خدا برعهده گرفته که کار دنیا و آخرت تو را کفایت کند و آنچه از او بخواهی برایت نگهدارد.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 256.
منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

پذیرش عذر دیگران

ان شتمک رجل عن یمینک ثم تحول الی یسارک و اعتذر الیک فاقبل عذره.[1] .
اگر مردی از طرف راستت به تو دشنام داد و سپس به سوی چپت گردید و از تو عذرخواهی نمود، عذرش را بپذیر.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 282.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

پارسایی و دعا

ما من شی‏ء أحب الی الله بعد معرفته من عفة بطن و فرج و ما من شی‏ء أحب الی الله من أن یسأل.[1] .
چیزی نزد خدا، پس از معرفت او، محبوب‏تر از پاکی شکم و پاکدامنی نیست، و چیزی نزد خدا محبوب‏تر از درخواست کردن از او نیست.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 282.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

ثواب نگاه

نظر المؤمن فی وجه أخیه المؤمن للمودة و المحبة له عبادة.[1] .
نگاه مهرآمیز مؤمن به چهره برادر مؤمنش و محبت به او عبادت است.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 282.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

اسباب نجات

ثلاث منجیات للمؤمن: کف لسانه عن الناس و اغتیابهم. و اشتغاله نفسه بما ینفعه لآخرته و دنیاه و طول البکاء علی خطیئته.[1] .
سه چیز سبب نجات مؤمن است:
1- بازداشتن زبان از غیبت مردم،
2- مشغول کردن خودش به کاری که برای آخرت و دنیایش سود دهد،
3- و گریستن طولانی بر گناهش.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 282.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

مبغوضیت گدای بخیل

ان الله لیبغض البخیل السائل المحلف.[1] .
به راستی که خداوند، گدای بخیلی را که سوگند می‏خورد دشمن دارد.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 282.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

به سوی بهشت

من اشتاق الی الجنة سارع الی الخیرات و سلا عن الشهوات و من أشفق من النار بادر بالتوبة الی الله من ذنوبه و راجع عن المحارم.[1] . هر که مشتاق بهشت است به حسنات شتابد و از شهوات دوری گزیند، هر که از دوزخ ترسد با توبه از گناهانش به درگاه خدا پیشی گیرد و از حرامها برگردد.

پی نوشت ها:
[1] تحف‏العقول، ص 281.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

نتایج دعا

ألمؤمن من دعائه علی ثلاث: اما أن یدخر له و اما أن یعجل له و اما أن یدفع عنه بلاء یرید أن یصیبه.[1] .مؤمن از دعایش سه نتیجه می‏گیرد:
1- یا برایش ذخیره گردد،
2- یا در دنیا برآورده شود،
3- یا بلایی را که می‏خواست به او برسد، از او بگرداند.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 280.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

محاسبه نفس و توجه به معاد

ابن آدم! انک لا تزال بخیر ما کان لک واعظ من نفسک، و ما کانت المحاسبة من همک، و ما کان الخوف لک شعارا و الحذر لک دثارا. ابن‏آدم! انک میت و مبعوث و موقوف بین یدی الله جل و عز، فأعد له جوابا.[1] .

ای فرزند آدم! به راستی که تو پیوسته رو به خیری، تا خودت را پند دهی و حساب خودت را برسی و ترس از خدا را روپوش و پرهیز را زیرپوش خود سازی. ای فرزند آدم! تو خواهی مرد و برانگیخته خواهی شد و در حضور خداوند عزیز و جلیل قرار خواهی گرفت، پس برای او جوابی را آماده کن.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 280.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

ترک سخن بی‏فایده و دوری از جدل

ان المعرفة و کمال دین المسلم ترکه الکلام فیما لا یعنیه و قلة مرائه و حلمه و صبره و حسن خلقه.[1] .

معرفت و کمال دیانت مسلمان، ترک کلام بی‏فایده و کم جدل کردن، و حلم و صبر و خوشخویی اوست.

پی نوشت ها:
[1] تحف‏العقول، ص 279.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

همنشینان ناشایسته

ایاک و مصاحبة الکذاب، فانه بمنزلة السراب یقرب لک البعید و یبعد لک القریب.
و ایاک و مصاحبة الفاسق فانه بائعک بأکلة أو أقل من ذلک.
و ایاک و مصاحبة البخیل فانه یخذلک فی ماله أحوج ما تکون الیه.
و ایاک و مصاحبة الأحمق، فانه یرید أن ینفعک فیضرک.
و ایاک و مصاحبة القاطع لرحمه، فانی، وجدته ملعونا فی کتاب الله.[1] .
1- مبادا با دروغگو همنشین شوی که او چون سراب است، دور را به تو نزدیک کند و نزدیک را به تو دور نماید.
2- مبادا با فاسق و بدکار همنشین شوی که تو را به یک لقمه و یا کمتر بفروشد.
3- مبادا همنشین بخیل شوی که او در نهایت نیازت بدو، تو را وا‏گذارد.
4- مبادا با احمق رفیق شوی که چون خواهد سودت رساند، زیانت می‏زند.
5- مبادا با آنکه از خویشان خود می‏برد، مصاحبت کنی که من او را در قرآن ملعون یافتم.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 279.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

خود نگه داری

الخیر کله صیانة الانسان نفسه. [1] .

تمام خیر آن است که انسان خود را نگهدارد.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص278.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

پرهیز از دروغ

اتقوا الکذب الصغیر منه و الکبیر فی کل جد و هزل فان الرجل اذا کذب فی الصغیر اجترء علی الکبیر. [1] .
از دروغ کوچک و بزرگ در هر جدی و شوخیی بپرهیزید، زیرا چون کسی دروغ کوچک گفت بر دروغ بزرگ نیز جرئت پیدا می‏کند.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 278.
منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

دنیا مایه ارزش نیست

اعظم الناس خطرا من لم یر الدنیا خطرا لنفسه.[1] .
پر ارزش‏ترین مردم کسی است که دنیا را مایه ارزش خود نداند.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 278.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

کرامت نفس

من کرمت علیه نفسه هانت علیه الدنیا. [1] .
هر که کرامت و بزرگواری نفس داشته باشد، دنیا را پست انگارد.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول ، ص 278.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

مقام رضا

الرضا بمکروه القضاء أرفع درجات الیقین [1] .
خشنودی از پیشامدهای ناخوشایند، بلندترین درجه یقین است.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ص 278.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

امام صحیفه (2)

امام سجاد (ع) می فرماید: «هر کس خود را نیازمند خدا بداند و به او متکی باشد، خداوند نیز مردم را به او نیازمند می سازد».
اگر انسان سجاده نیازش را در پیشگاه خداوند بی نیاز بگستراند و فقط از درگاه او یاری بطلبد و او را در امور زندگی خویش، وکیل خود قرار دهد و مونس تنهایی ها و بی کسی هایش بداند، خداوند مهربان نیز با قدرت بی نهایتش او را کفایت می کند و دیگران را محتاج او می سازد...

ادامه نوشته

با امام سجاد (ع) در رمضان

امام سجاد (علیه السلام) ماه مبارک رمضان را عید اولیاء الله مى‏داند و یکى از بهترین بخشش‏هاى خداى سبحان را ماه رمضان و روزه این ماه معرفى مى‏کند . در فرازهایى از دعاى چهل و پنجم صحیفه سجادیه چنین مى‏فرماید:
«اللهم و أنت جعلت من صفایا تلک الوظایف و خصائص تلک الفروض شهر رمضان الذى اختصصته من سایر الشهور ».
خدایا نعمت هاى فراوانى به ما دادى یکى از برجسته‏ترین نعمتها ماه رمضان و یکى از بهترین فضیلت‏ها روزه این ماه است که...

ادامه نوشته

احادیث شنیدنی از امام سجاد(ع)

سه حالت و خصلت در هر یک از مؤمنین باشد در پناه خداوند خواهد بود و روز قیامت در سایه رحمت عرش الهی می‌باشد و از سختی‌ها صحرای محشر در امان است:
اوّل آن که در کارگشایی و کمک به نیازمندان و درخواست کنندگان دریغ ننماید.
دوم آن که قبل از هر نوع حرکتی بیندیشد که کاری را که می‌خواهد انجام دهد یا هر سخنی را که می‌خواهد بگوید آیا رضایت و خوشنودی خداوند در آن است یا مورد غضب و سخط او می‌باشد.
سوم ...

ادامه نوشته

حق استاد از نظر امام سجاد (ع)

امام سجّاد (ع) : 

حَقُّ سائِسِكَ بِالعِلمِ ، التَّعظيمُ لَهُ و التَّوقيرُ لِمَجلِسِهِ و حُسنُ الاِستِماعِ إلَيهِ  

حق استاد تو اين است كه بزرگش دارى و محضرش را محترم شمارى و با دقّت به سخنانش گوش بسپارى؛ برای آنکه بتواند در آموزش تو موفق باشد تو خود نیز استاد را در ایـن امر کمک کـن...

ادامه نوشته

ارزش دعا

امام سجاد (ع) :
«المؤمنُ مِن دُعائهِ ‏على ثلاثٍ: إمّا أن يُدَّخَرَ لَهُ، و إمّا أن يُعَجَّلَ لَهُ، و إمّا أن يُدْفَعَ عَنهُ بَلاءٌ يُريدُ أن يُصِيبَهُ؛»  

« دعاى مؤمن از سه حال خارج نيست:
يا برايش ذخيره مى‏ گردد،
يا در دنيا برآورده مى‏ شود،
يا بلايى را كه مى‏ خواهد به او برسد، دفع مى ‏شود.»                    تحف العقول، ص۲۸۰  

دروغ از دیدگاه امام سجاد (ع)

اِمام سجاد (ع):

«اِتَّقُوا الْكَذِبَ الصَّغيرَ مِنْهُ وَالْكَبيرَ، فى كُلِّ جِدٍّ وَهَزْلٍ فَإِنَّ الرَّجُلَ إِذا كَذِبَ فِى الصَّغيرِ اجْتَرَأَ عَلَى الْكَبيرِ؛»

«از دروغ كوچك و بزرگش، جدّى و شوخيش بپرهيزيد، زيرا انسان هرگاه در چيز كوچك دروغ بگويد، به گفتن دروغ بزرگ نيز جرئت پيدا مى‏كند.»                                            
                                                             تحف العقول، ص 278؛ ميزان الحكمه، ج 10، ص 66

حالات محبوب الهی

اِمام سجّاد (ع) :

«ما مِنْ جُرْعَةٍ أحَبُّ إلی اللّهِ مِنْ جُرْعَتَیْنِ: جُرْعَةُ غَیْظٍ رَدَّها مُؤْمِنٌ بِحِلْمٍ، أوْ جُرْعَةُ ‏مُصیبَةٍ رَدَّها مُؤْمِنٌ بِصَبْرٍ.» 

«نزد خداوند متعال حالتی محبوب‌تر از یكی از این دو حالت نیست:حالت غضب و غیظی كه مؤمن با بردباری و حلم از آن بگذرد و دیگری حالت بلا و مصیبتی كه مؤمن آن را ‏با شكیبائی و صبر بگذراند.»  

مستدرك الوسائل: ج 2، ص 424، ح 21 

امید به خدا

امام سجاد (ع) :
« مَنْ لَمْ يَرْجُ النّاسَ فى شَىْ‏ءٍ وَ رَدَّ أَمْرَهُ إلَى اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ فى جَميعِ اُمورِهِ اسْتَجابَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ فى كُلِّ شَىْ‏ءٍ »

«هر كس در هيچ كارى به مردم اميد نبندد و همه كارهاى خود را به خداى عزوجل واگذارد، خداوند هر خواسته ‏اى كه او داشته باشد اجابت كند.»

 كافى، ج2، ص 148

10 درس از صحیفه سجادیه

اعتماد به محبوب

از ویژگی های بارز اخلاقی مسلمان، صفت «توکل» است.
توکل یعنی اعتماد و اطمینان باطنی در تمامی کارها به خداوند، چنان که در روایتی، برترین اعمال نزد خداوند، توکل به او معرفی شده است. سید ساجدان و پیشوای توکل کنندگان در صحیفه سجادیه می فرماید:...

ادامه نوشته

احادیث و روایات از امام سجاد (ع)در مورد شهید و شهادت

شهادت کرامت است:

قال السجاد علیه السلام :

القتل لنا عاده و کرامتنا الشهاده.

حضرت امام سجاد علیه السلام فرمود :

کشته شدن عادت ما و شهادت کرامت ماست.

بحار الانوار، ج45، حدیث118

  ادامه مطلب:

ادامه نوشته

تقدم طاعت خدا بر هر چیز

قدموا أمرالله و طاعته و طاعة من أوجب الله طاعته بین یدی الأمور کلها.[1] .
طاعت خدا و طاعت هر کسی که خدا اطاعت او را واجب کرده بر همه چیز مقدم بدارید.

پی نوشت ها:
[1] تحف‏العقول، ص 254.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

عبادت کنندگان

برخی از روی ترس (از دوزخ) خدای را می‏پرستند؛ بندگی اینان همانند اطاعت بردگان است. برخی از روی شوق (به بهشت) خدای را می‏پرستند؛ این عبادت تاجران (سودجو) است و برخی دیگر برای سپاس از خداوند او را می‏پرستند و این عبادت آزادگان (از بهشت و دوزخ) است. [1] .

پی نوشت ها:
[1] همان، ص 410؛ حلیةالاولیاء، ج 3، ص 125.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

سپاس‏گزاری

کسی که در سپاس‏گزاری بر تو پیشی می‏گیرد، بند دوستی و محبت خویش را بر گردنت می‏افکند. [1] .

پی نوشت ها:
[1] تاریخ دمشق، ج 41، ص 409.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

سرانجام چاپلوسی

کسی که بدون شناخت از کسی تعریف و تمجید می‏کند، بعید نیست که نادانسته درباره بدی او نیز سخن گوید. [1] .

پی نوشت ها:
[1] همان، ج 41، ص 399؛ تهذیب الکمال، ج 20، ص 398.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

معیار گزینش دوست

امام سجاد علیه‏السلام در توصیه به فرزندش امام محمد باقر علیه‏السلام می‏فرماید:
ای فرزندم! نیک بنگر که با پنج گروه همراه و هم‏سخن و دوست نباشی: از دوستی با زشتکار بپرهیز، زیرا تو را به لقمه و کمتر از آن می‏فروشد؛ از دوستی با بخیل برحذر باش، زیرا

ادامه نوشته

دوستی

از دست دادن دوستان صمیمی موجب غریب شدن انسان است. [1] .

پی نوشت ها:
[1] همان، ص 409؛ حلیةالاولیاء، ج 3، ص 125.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

ارزش دعا

چیزی همچون دعا کردن به هنگام بلا، برای بنده کارگشا نیست؛ زیرا هرگاه بلایی نازل شود، استجابت آن در پی‏اش می‏آید. [1] .

پی نوشت ها:
[1] تاریخ دمشق، ج 41، ص 382.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

شگفتی از منکر خدا و قیامت

درشگفتیم از کسی که در خدای عزوجل شک می‏کند؛ یا اینکه آفرینش و نشانه‏های او را می‏بیند. همچنین در شگفتم از کسی که منکر حیات اخروی است؛ با اینکه حیات دنیا را می‏بیند (که چگونه همه چیز پس از مردن، در فصل بهار رویش دوباره می‏یابد. نیز درشگفتم از کسی که برای دنیای فناپذیر تلاش می‏کند، ولی برای سرای ابدی کاری نمی‏کند. [1] .

پی نوشت ها:
[1] مجمع الاحباب، ج 2، ص 187.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

توبه

به یقین، خدای ‏تعالی، مؤمن گنه‏کار توبه کننده را دوست دارد. [1] .

پی نوشت ها:
[1] الطبقات الکبری، ج 5، ص 113.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

امر به ‏معروف و نهی‏ از منکر

ترک کننده امربه‏معروف و نهی‏ازمنکر، مانند کسی است که قرآن را پشت سر انداخته و عامل به آن نیست؛ مگر کسی که از اموری بپرهیزد و تقیه پیشه کند. گفته شد: تقیه چگونه است؟ فرمود: [شخص] از ستمکار سرکش بترسد که از حد گذراند و سرکشی کند. [1] .

پی نوشت ها:
[1] حلیة الأولیاء، ج 3، ص 130؛ طبقات، ج 5، ص 110.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

دعا، سپر بلا

ان الدعاء لیرد البلاء و قد أبرم ابراما. ألدعاء یدفع البلاء النازل و ما لم ینزل. [1] .
بی‏گمان دعا بلا را برگرداند، آن هم بلای حتمی را. دعا بلایی را که نازل شده و آنچه را نازل نشده دفع کند.

پی نوشت ها:
[1] اصول کافی، ج 4 ص 216 - 215.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

به خدا پناه می‏برم

اللهم انی أعوذ بک من هیجان الحرص و سورة الغضب و غلبة الحسد... و سوء الولایة لمن تحت أیدینا.[1] . خدایا! به تو پناه می‏برم از طغیان حرص و تندی خشم و غلبه حسد... و سرپرستی بد برای زیر دستانمان.

پی نوشت ها:
[1] صحیفه سجادیة، دعای 8.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

ثواب و عقاب زودرس

ان أسرع الخیر ثوابا البر، و أسرع الشر عقوبة البغی. [1] .
بی‏گمان ثواب نیکوکاری، زودتر از هر کار خیری خواهد رسید، و عقوبت ستمگری، زودتر از هر بدی دامنگیر آدمی شود.

پی نوشت ها:
[1] اصول کافی، ج 4 ص 201.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

درباره عافیت

انی لأکره للرجل أن یعافی فی الدنیا فلا یصیبه شی‏ء من المصائب. [1] .
بی‏گمان من برای آدمی نمی‏پسندم که در دنیا عافیت داشته باشد و هیچ مصیبتی به او نرسد.

پی نوشت ها:
[1] اصول کافی، ج 3 ص 355.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

اخلاق مؤمن

ان من أخلاق المؤمن الانفاق علی قدر الاقتار، والتوسع علی قدر التوسع، و انصاف الناس من نفسه، و ابتداؤه ایاهم بالسلام. [1] . بی‏گمان از اخلاق مؤمن، هزینه کردن به اندازه نیازمندی و تنگ معاشی، و گشاده دستی به اندازه فراخ معاشی، و حق دادن به مردم از سوی خود، و پیشدستی کردن بر سلام گفتن به ایشان است.

پی نوشت ها:
[1] اصول کافی، ج 3، ص 338.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

پاداش احسان

من کسا مؤمنا کساه الله من الثیاب الخضر. [1] .
هر که مؤمنی را بپوشاند، خداوند به او از جامه‏های سبز بهشتی بپوشاند.

پی نوشت ها:
[1] اصول کافی، ج 3، ص 293 - تحف العقول، ص 282.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

کریم و لئیم

ألکریم یبتهج بفضله، و اللئیم یفتخر بملکه. [1] .
کریم و بخشنده به بخشش خویش خوشحال است و لئیم و پست به دارایی‏اش مفتخر است.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ج 78، ص 161.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

غیبت‏

ایاک و الغیبة فانها ادام کلاب النار. [1] .
از غیبت کردن بپرهیز، زیرا که آن، خورش سگهای جهنم است.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ج 78 ص 161.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

راستگویی و وفا

خیر مفاتیح الأمور الصدق، و خیر خواتیمها الوفاء. [1] . بهترین کلید گشایش کارها، راستگویی، و بهترین مهر پایانی آن وفاداری است.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ج 78، ص 161.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

فایده سکوت

کف الاذی رفض البذاء واستعن علی الکلام بالسکوت، فان للقول حالات تضر، فاحذر الأحمق. [1] .
جلوگیری از آزار، ترک کلام قبیح است، و در سخن گفتن از سکوت کمک بخواه، زیرا برای سخن، حالاتی است که زیان می‏زند، بنابراین از سخن احمق برحذر باش.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ج 78، ص 161.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

بهترین میوه شنوایی

لکل شی‏ء فاکهة و فاکهة السمع الکلام الحسن. [1]
برای هر چیزی میوه‏ای است و میوه شنوایی، کلام نیکوست.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ج 78، ص 160.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

پرهیز از دشمنی و توجه به دوستی

لا تعادین أحدا و ان ظننت أنه لا یضرک، و لا تزهدن فی صداقة أحد و ان ظننت أنه لا ینفعک.... [1] . حتما با هیچ کس دشمنی نکن، هر چند گمان کنی که او به تو زیان نرساند، و حتما دوستی هیچ کس را ترک نکن هر چند گمان کنی که او سودی به تو نرساند...

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ج 78 ص 160.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

پرهیز از گناهکاران، ظالمان و فاسقان

ایاکم و صحبة العاصین، و معونة الظالمین و مجاورة الفاسقین، احذروا فتنتهم، و تباعدوا من ساحتهم.[1] .
از همنشینی با گنهکاران و یاری ستمگران و نزدیکی با فاسقان بپرهیزید. از فتنه‏هایشان برحذر باشید و از درگاهشان دوری گزینید.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ص 254.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

توجه به قدرت و قرب خدا

خف الله تعالی لقدرته علیک واستحی منه لقربه منک. [1] .
از خدای متعال به خاطر قدرتش بر تو بترس، و به خاطر نزدیکی‏اش به تو، از او شرم و حیا داشته باش.

پی نوشت ها:
[1] بحارالانوار، ج 78، ص160.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

دنیا وسیله است، نه هدف

ما تعب أولیاء الله فی الدنیا للدنیا، بل تعبوا فی الدنیا للاخرة.[1] .
اولیای خدا در دنیا برای دنیا رنج نمی‏کشند، بلکه در دنیا برای آخرت رنج می‏کشند.

پی نوشت ها:
[1] بحارالانوار، ج 73، ص 93.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

نتیجه مخالفت با اولیاء الله

واعلموا أنه من خالف أولیاء الله و دان بغیر دین الله، واستبد بأمره دون أمر ولی الله، فی نار تلتهب. [1] . بدانید هر که با اولیای خدا مخالفت کند، و به غیر از دین خدا، دین دیگری را پیروی نماید و به رأی خویش استبداد ورزد، نه به فرمان ولی خدا، در آتشی فروزان درافتد.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ص 254.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

تواضع معلم

امام سجاد علیه‏السلام جامعه آموزشی را بر تواضع و ترک خودخواهی و تکبر نکردن به مردم تشویق فرموده و به یکی از معلمان می‏گوید: «اگر به مردم خوب تعلیم دادی و بر ایشان تکبر نکردی خداوند از لطف خود بر تو فزونی دهد، اما اگر تو جلو علمت را بگیری و به هنگام درخواست دانشجویان، آنان را نادان بگذاری بر خدا لازم خواهد بود تا علم و ارزش علمی را از تو بگیرد و محبت تو را از دلها بیرون کند.» [1] .

پی نوشت ها:
[1] مکارم الاخلاق: ص 143.

منبع: تحلیلی از زندگانی امام سجاد (جلد 2)؛ باقر شریف قرشی؛ ترجمه محمد رضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام چاپ 1372.

تارکان جاودانگی

عجبا کل العحب لمن عمل لدار الفناء و ترک دار البقاء.[1] .
شگفتا! از کسی که کار می‏کند برای دنیای فانی و ترک می‏کند سرای جاودانی!

پی نوشت ها:
[1] بحارالانوار، ج 73، ص 127، چاپ ایران.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

خودداری از تعلیم‏

امام سجاد علیه‏السلام معتقد است که نشر و اشاعه دانش در بین مردم باید رایگان و بدون دریافت اجرت باشد، و در این باره می‏گوید:
«هر که دانش خود را پنهان بدارد و یا برای آموزش آن مزد قابل توجهی بگیرد،پس هیچ سودی به حال وی نخواهد داشت...» [1] .
براستی امتیاز اسلام بر ادیان دیگر و سیستمهای اجتماعی آن است که

ادامه نوشته

گناهانی که مانع اجابت دعایند

ألذنوب التی ترد الدعاء: سوء النیة، و خبث السریرة، و النفاق مع الاخوان، و ترک التصدیق بالاجابة، و تأخیر الصلوات المفروضة حتی تذهب أوقاتها، و ترک التقرب الی الله عزوجل بالبر و الصدقة، و استعمال البذاء و الفحش فی القول.[1] .
گناهانی که دعا را رد می‏کنند، عبارتند از:

ادامه نوشته

اجر و ثواب دانشجو

امام سجاد علیه‏السلام درباره اجر فراوانی که خداوند به دانشجو مرحمت می‏کند، سخن گفته و می‏فرماید: «دانشجو وقتی که از خانه‏اش بیرون می‏آید هیچ گامی برتر و خشک زمین نمی‏نهد مگر آن که تا هفت طبقه زمین، برای او تسبیح می‏گویند.» [1] .

پی نوشت ها:
[1] امام زین العابدین علیه‏السلام: ص 23.

منبع: تحلیلی از زندگانی امام سجاد (جلد 2)؛ باقر شریف قرشی؛ ترجمه محمد رضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام چاپ 1372.

ارزش مجالس صالحان

مجالس الصالحین داعیة الی الصلاح و آداب العلماء زیادة فی العقل.[1] .
مجلسهای شایستگان، دعوت کننده به سوی شایستگی است و آداب دانشمندان، فزونی در خرد است.

پی نوشت ها:
[1] تحف‏العقول، ص 283.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

آداب دانش پژوهان

امام سجاد علیه‏السلام آدابی برای دانش پژوهان مقرر فرموده است از آن جمله می‏فرماید:
«من ضحک ضحکة مج من العلم مجة» [1] .
«هر که - در حضور معلمش - بخندد، بخشی از علم را از کف داده است.» [2] .
ابن‏جماعه، از این حدیث چنین استنباط کرده است که شاگرد در مقابل استادش، از راه ادب و بزرگداشت او، نباید بخندد.

پی نوشت ها:
[1] سیر اعلام النبلاء: 4 / 38، تذکرة الحفاظ: 1 / 71، حلیة الأولیاء: 3 / 134.
[2] تذکرة السامع: ص 98.

منبع: تحلیلی از زندگانی امام سجاد (جلد 2)؛ باقر شریف قرشی؛ ترجمه محمد رضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام چاپ 1372.

تشویق به جنبش علمی‏

امام زین العابدین علیه‏السلام نقش مهمی را در تشویق به حرکت علمی ایفا کرد و آن حضرت به آن عظمت و مقام ذاتی در انجمن زید بن اسلم می‏نشست، نافع بن جبیر به آن حضرت اعتراض کرد و گفت: خداوند شما را غریق رحمتش کند، شما سرور مردمانید با وجود این با این برده هم مجلس می‏شوید؟ امام سجاد علیه‏السلام در جواب او فرمود: «علم مطلوب و به دست آوردنی است و از هر جا باشد باید آن را جست...» [1] . «از نظر اسلام این مطلب درست نیست که موانع پوچ و بی‏ارزشی از فراگرفتن علم و بهره‏مندی از حاملان دانش را - هر که باشند - جلوگیری کند.»

پی نوشت ها:
[1] تاریخ دمشق: 36 / 146، تهذیب الکمال: م 7 / ق 2 / ورق 335، صفة الصفوه: 2 / 55.

منبع: تحلیلی از زندگانی امام سجاد (جلد 2)؛ باقر شریف قرشی؛ ترجمه محمد رضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام چاپ 1372.

ستایش فضیلت دانش

امام سجاد علیه‏السلام همواره از فضیلت دانش تمجید می‏کرد و بر طلب دانش ترغیب می‏فرمود و آن حضرت فرمود:
«لو یعلم الناس ما فی طلب العلم لطلبوه و لو بسفک المهج، و خوض اللجج ان الله تبارک و تعالی اوحی الی دانیال ان أمقت عبد الی الجاهل، المستخف بحق اهل العلم، التارک للاقتداء بهم، و ان أحب عبیدی الی، التقی،الطالب للثواب الجزیل اللازم للعلماء التابع للحکماء...» [1] .

ادامه نوشته

ترغیب به علم

لو یعلم الناس ما فی طلب العلم لطلبوه و لو بسفک المهج و خوض اللجج.[1] .
اگر مردم بدانند که در طلب علم چه فایده‏ای است، آن را می‏طلبند اگر چه با ریختن خون دل و فرورفتن در گردابها باشد.

پی نوشت ها:
[1] اصول کافی، ج 1، ص 43.

منبع: سیره و سخن پیشوایان؛ محمد علی کوشا؛ انتشارات حلم چاپ اول زمستان 1384.

احترام به دانشجویان

امام سجاد علیه‏السلام دانشجویان را دوست می‏داشت و به آنان احترام می‏کرد و قدر و منزلت آنان را بالا می‏برد، مورخان می‏گویند: وقتی که دانشجویی وارد می‏شد، خوش آمد می‏گفت و می‏فرمود: مرحبا به وصیت رسول خدا - صلی الله علیه و آله - و ابوجعفر - امام باقر - علیه‏السلام می‏گوید: پدرم وقتی که جوانان دانشجو را می‏دید، آنان را نزدیک خود می‏خواند و می‏فرمود: مرحبا به شما، شما امانتهای علم و دانشید و دیری نخواهد پایید که شما خردسالان قوم، بزرگسالان دیگران خواهید شد. [1] .

پی نوشت ها:
[1] درالنظیم: ص 173، انوار البهیة: ص 103.

منبع: تحلیلی از زندگانی امام سجاد (جلد 2)؛ باقر شریف قرشی؛ ترجمه محمد رضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام چاپ 1372.

قناعت

ثروتمندترین مردم کسی است که به آنچه خدا نصیب او کرده است، قانع باشد. [1] .

پی نوشت ها:
[1] حلیةالأولیاء،ج 3، ص 126.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

حق مادر بر فرزند

فحق أمک فأن تعلم أنها حملتک حیث لا یحمل أحد و أطعمتک من ثمرة قلبها ما لا یطعم أحد أحدا. و أنها وقتک بسمعها و بصرها و یدها و رجلها و شعرها و بشرها و جمیع جوارحها مستبشرة بذلک، فرحة، موابلة محتملة لما فیه مکروهها و ألمها و ثقلها و غمها حتی دفعتها عنک یدالقدرة و أخرجتک الی الأرض فرضیت أن تشبع و تجوع هی و تکسوک و تعری و ترویک و

ادامه نوشته

اندیشه

فکر کردن، آیینه‏ای است که مؤمن، نیکی‏ها و بدی‏های خود را در آن می‏بیند. [1] .

پی نوشت ها:
[1] تاریخ دمشق، ج 41، ص 408.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

صدقه دادن

صدقه پیش از آنکه در دست نیازمند قرار گیرد، در دست خدا قرار می‏گیرد. [1] .

پی نوشت ها:
[1] حلیةالاولیاء، ج 3، ص 146.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

بردباری

امام علیه‏السلام در اندرزی به فرزندش فرمود:
ای فرزندم! در برابر گرفتاری‏ها شکیبا باش و به حقوق دیگران تجاوز نکن (تا گرفتاری‏ات را حل کنی). در مقابل نیز برای حل گرفتاری برادر دینی‏ات کاری نکن که زیان آن برای تو بیشتر از سودی باشد که به او می‏رسد. [1] .

پی نوشت ها:
[1] تاریخ دمشق، ج 41، ص 408.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

فرجام گستاخی به کلام پیامبر (ص)

روزی امام سجاد (ع) فرمودند:
«مرگ ناگهانی در حق مؤمن، تخفیف گناه است و در حق کافر غم و تأسف ؛
مؤمن؛ غسل دهنده و حمل کننده‏اش را می‏شناسد، اگر خیری نزد خدا داشته باشد، به حمل کنندگانش می‏گوید عجله کنید، ولی اگر غیر از این باشد، می‏گوید تأخیر کنید».
ضمرة بن سحرة گفت: اگر این گونه باشد که تو می‏گویی، پس من از تابوت می‏پرم. خودش خندید و مردم را نیز خنداند. حضرت فرمودند: ...

ادامه نوشته

کتمان علم

کسی که علمی را از دیگران کتمان کند یا برای آموختنش از آنان مزد بخواهد، هرگز از علم خود سود نخواهد برد. [1] .

پی نوشت ها:
[1] حلیةالاولیاء، ج 3، ص 130.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.

غیبت

وقتی امام شنید که مردی از مردی دیگر غیبت می‏کند به او فرمود:
از غیبت برحذر باش؛ که غذای مردمان سگ صفت است. [1] .

پی نوشت ها:
[1] تاریخ دمشق، ج 41، ص 399.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چاپ اول زمستان 1385.